TÜRK İDARE HUKUKU SİTESİ  [www.idare.gen.tr]

Kemal Gözler, İdare Hukuku, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2003,  Cilt I'den alınmıştır.

 

 

 

Üçüncü Kısım
İdarî İşlemler

 

 

Kemal Gözler

 

PLAN

İdarenin Faaliyetleri  (İdarenin Eylem ve İşlemleri) ................................................................ 507

Hukukî Eylem......................................................................................................................... 507

Hukukî Eylem - Hukukî İşlem Farkı....................................................................................... 508

Hukukî İşlem........................................................................................................................... 508

İdarenin Eylemleri................................................................................................................... 508

İdarenin İşlemleri .................................................................................................................... 508

İdarî İşlem Türleri................................................................................................................... 510

 

Bölüm 7
İdarî İşlem Kavramı

 

 

Kemal Gözler

 

PLAN

- Hatırlatma: İdarî İşlemin Yasama ve Yargı İşlemlerinden Ayrılmasında Maddî
ve Organik Kriter.......................................................................................................... 512

1. Maddî Kriter............................................................................................................ 512

2. Organik Kriter.......................................................................................................... 513

I. İdarî İşlemin Yasama İşlemlerinden Ayrılması............................................................ 514

A. Kural............................................................................................................................. 514

B. İstisna: “Yasama Organının İdarî İşlemleri”.................................................................. 515

1. Fransa’da Yasama Organının İdarî İşlemleri............................................................. 515

2. Türkiye’de Yasama Organının İdarî İşlemleri........................................................... 517

II. İdarî İşlemin Yargı İşleminden Ayrılması................................................................... 519

Yargı İşleminin Tanımı................................................................................................. 519

Ayrım........................................................................................................................... 520

A. Kural: Organik Kriter (Yargı Organından Çıkma)......................................................... 520

Örnekler........................................................................................................................ 520

1. Tecavüzün Önlenmesi Kararları  .............................................................................. 520

2. Disiplin Cezaları ...................................................................................................... 521

3. Kolluk İşlemleri........................................................................................................ 521

4. Bağımsız İdarî Otoritelerin İşlemleri........................................................................ 522

B. İstisna 1: Maddî Kriter (Yargı Organlarının  İdarî İşlemleri)......................................... 523

1. İdarî Personele İlişkin İşlemler................................................................................. 523

2. Bazı Hakimlerin Disiplin İşlemleri........................................................................... 524

3. Hakimlerin Notlandırılmasına İlişkin İşlemler.......................................................... 524

4. Yargı Organlarının İç Düzenine İlişkin İşlemler........................................................ 525

5. Yargı Organlarının Başkan Seçme İşlemleri.............................................................. 527

6. Yargı Organlarının Aday Gösterme İşlemleri........................................................... 527

AYİM'in 10 Şubat 1994 Tarih ve K.1994/4 Sayılı Kararı ..................................... 528

AYİM'in 15 Mart 2001 Tarih ve K.2001/148 Sayılı Kararı................................... 529

7. Çekişmesiz Yargı Kararları....................................................................................... 530

8. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması Alanında Hâkim Kararları............... 5532

9. Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâllerde Yetkili Merciin  Emrinin Daha
Sonra Hâkim Tarafından Onaylaması Kararları....................................................... 533

10. Kanunlarla Verilmiş Diğer İdarî Görevler............................................................... 534

C. İstisna 2: İdarî Makamların “Yargısal” İşlemleri........................................................... 535

1. Yargı İşleminin Hazırlayıcısı Niteliğinde Olan İşlemler............................................ 535

2. Yargı Kararlarının Yerine Getirilmesine İlişkin Olan İşlemler.................................. 535

3. Adalet Bakanının Savcıya Verdiği Yargısal Nitelikteki Emirler................................ 536

4. Kamu Görevlileri Hakkında Verilen Soruşturma İzni Kararları................................ 536

5. Avukatlar Hakkında Soruşturma İzni Verilmesine İlişkin Adalet Bakanı Kararları....... 537

 

 

III. İdarî İşlemlerin “Hükûmet Tasarrufları”ndan Ayrılması....................................... 538

A. Kural............................................................................................................................. 538

B. İstisna: Hükûmet Tasarrufları....................................................................................... 539

1. Fransa’da Hükûmet Tasarrufları.............................................................................. 539

a) İç Alanda Hükûmet Tasarrufları......................................................................... 541

b) Uluslararası İlişkiler Alanında Hükûmet Tasarrufları......................................... 542

aa) Uluslararası Andlaşmalarla İlgili İşlemler..................................................... 542

bb) Uluslararası İlişkilerin Yürütülmesiyle İlgili İşlemler .................................. 543

cc) Savaşla İlgili Eylem ve İşlemler.................................................................... 544

dd) Uluslararası Kuruluşlarla İlişkiler Çerçevesinde Yapılan İşlemler............... 545

Fransa’da Hükûmet Tasarruflarının Hukukî Rejimi.......................................... 540

Sonuç................................................................................................................. 546

2. Türkiye’de Hükûmet Tasarrufları............................................................................ 547

a) Bakanlar Kurulunun Oluşumuna İlişkin İşlemler................................................ 547

b) Yürütme Organının Yasama Organı İle Olan İlişkileri Çerçevesinde Yaptığı İşlemler     547

c) Cumhurbaşkanının Anayasa Değişikliği Sürecinde Yaptığı İşlemler .................. 547

d) Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesinde İptal Davası Açması İşlemi......... 547

e) Yürütme Organının Başka Devletlerle Olan İlişkileri Çerçevesinde Yaptığı İşlemler 548

IV. İdarî İşlemlerin Tanımı ve Özel Hukuk İşlemlerinden Ayrılması......................... 549

A. İdarî İşlem Nedir?......................................................................................................... 549

1. İdarenin Her İşlemi İdarî İşlem Değildir (İdarenin Bazı İşlemleri Özel Hukuk İşlemidir)    550

a) İdarenin Özel Mallarının İşletilmesine İlişkin İşlemleri  ..................................... 550

b) İdarenin Özel Hukuk Sözleşmeleri..................................................................... 550

c) KİT’lerin Üçüncü Kişilerle Olan İşlemleri ......................................................... 550

2. İdarî İşlemin Mutlaka İdareden Çıkması Şart Değildir (Özel Hukuk
Tüzel Kişilerinin Bazı İşlemleri İdarî İşlemdir)....................................................... 551

a) Fransa’da ............................................................................................................ 552

b) Türkiye'de........................................................................................................... 552

B. Bir İşleme “İdarî” Nitelik Kazandıran Unsur: Kamu Gücü Ayrıcalıkları..................... 553

C. Bir Hukukî İşlemin “İdarî İşlem” Olmasının Doğurduğu Sonuçlar............................... 554

D. Alman İdare Hukukunda İdarî İşlemin Tanımı............................................................. 554

1. Kamu Gücü Unsuru.......................................................................................................      555

2. İdarî Makam Unsuru................................................................................................ 555

3. “Düzenleme” Unsuru............................................................................................... 556

4. Somutluk ve Bireysellik Unsuru.............................................................................. 556

5. Dolaysız Dışsal Hukukî Etki  Unsuru...................................................................... 557

V. İdarî İşlemlerin Türleri.................................................................................................. 557

A. Tek Yanlı - İki Yanlı İdarî İşlemler Ayrımı................................................................... 558

1. Tek-Yanlı İdarî İşlemler............................................................................................ 558

2. İki-Yanlı İdarî İşlemler (İdarî Sözleşmeler)............................................................... 559

B. Bireysel İdarî işlemler - Düzenleyici İdarî İşlemler Ayrımı.......................................... 599

1. Ayrım....................................................................................................................... 559

2. Ayrımın Kriterleri.................................................................................................... 560

a) Genellik Kriteri  .................................................................................................. 560

b) Kişisellik/Kişilik-Dışılık Kriteri  ......................................................................... 560

3. Ayrımın Sonuçları.................................................................................................... 561

a) Yürürlüğe Girmeleri Bakımından Farklılık ......................................................... 561

b) Sona Ermeleri Bakımından Farklılık ................................................................... 561

c) İlga Edilmeleri Bakımından Farklılık .................................................................. 561

d) Hiyerarşik Güçleri Bakımından Farklılık............................................................ 562

e) Yargısal Denetimleri Bakımından Farklılıklar...................................................... 562

C. Bireysel İşlemler ile Düzenleyici İşlemler Arasında Bir Kategori: “Ara İşlemler”....... 562

VI. İdarî İşlemlerin Özellikleri.......................................................................................... 566

A. İcraîlik........................................................................................................................... 566

B. Re'sen İcra Edilebilirlilik................................................................................................ 568

“İcraîlik”-“Re'sen İcra ”................................................................................................. 569

Özel Hukukta Re'sen İcra Yoktur................................................................................ 560

İdare, Re'sen İcra Yetkisine Kural Olarak Sahiptir...................................................... 569

İdarenin Re'sen İcra Yetkisinin Kanunla Öngörülmüş İstisnaları Vardır...................... 570

İdarenin Cebir Kullanarak Re'sen İcra Yetkisi Anayasadaki Temel Hak ve
Hürriyetler Rejimi ile Sınırlıdır................................................................................ 570

C. Hukuka Uygunluk Karinesi.......................................................................................... 571

1. Sonuçları................................................................................................................... 571

a) İdarî İşlemin Sonuçları Derhal Doğar.................................................................. 572

b) Dava Açacak Taraf İdare Değil, Özel Kişidir..................................................... 572

c) İspat Yükü, İdareye Değil, Özel Kişiye Aittir.................................................... 572

d) Dava Açılması İşlemin Yürütülmesini Durdurmaz............................................. 573

2. İstisnaları.................................................................................................................. 574

a) Kanunla Öngörülmüş İstisnalar........................................................................... 574

b) Yürütmeyi Durdurma Kararı.............................................................................. 574

 

 

 

 

 

Açıklama için şu kitaplara bakınız:

Kemal Gözler, İdare Hukuku,
Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,
2003,  2 Cilt (2834 sayfa)
[Tanıtım ve Bazı Bölümler]
Kemal Gözler, İdare Hukuku
Dersleri,
Bursa, Ekin Kitabevi
Yayınları, 2002,  XVI+672 s.
[Tanıtım ve Bazı Bölümler]
Kemal Gözler, İdare Hukukuna
Giriş,
Bursa, Ekin Kitabevi
Yayınları, 2002,  XVI+304 s.
 [Tanıtım ve Bazı Bölümler]

Editör: Kemal Gözler

E-Mail: kgozler@hotmail.com

Ana Sayfa: www.idare.gen.tr