TÜRK İDARE HUKUKU SİTESİ  [www.idare.gen.tr]

Kemal Gözler, İdare Hukuku, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2003,  Cilt I'den:

 

 

Bölüm 6
HİZMET YÖNÜNDEN YERİNDEN YÖNETİM KURULUŞLARI 
(KAMU KURUMLARI)

 

 

Kemal GÖZLER

 

I. Kavram, Tanım ve Varlık Nedenleri.............................................................................. 466

II. Kamu Kurumlarının Ortak Özellikleri...................................................................... 467

A. Kamu Kurumları Bir Tüzel Kişidir (Tüzel Kişilik İlkesi)............................................ 467

B. Kamu Kurumları Bir Kamu Tüzel Kişidir (Kamu Tüzel Kişiliği İlkesi)....................... 468

C. Kamu Kurumları Bir Kamu İdaresine Bağlıdır (Vesayet Denetimine Tabidir)
(Bağlılık İlkesi).............................................................................................................. 469

D. Kamu Kurumları Özerktirler (Özerklik İlkesi)............................................................. 470

1. İdarî Özerklik  (Karar Alma Özerkliği)..................................................................... 471

2. Personel Özerkliği.................................................................................................... 471

3. Malvarlığı ve Bütçe Özerkliği  (Malî Özerklik) ....................................................... 472

E. Kamu Kurumları Birer Uzmanlık Kuruluşudur (Uzmanlık İlkesi)................................ 472

III. Kamu Kurumlarının Kurulması ve Kaldırılması...................................................... 474

A. Kurulmaları................................................................................................................... 474

1. Kanunla Kurma........................................................................................................ 475

2. kanunun Açıkça Verdiği Yetkiye Dayanılarak Kurma ............................................. 475

B. Kaldırılmaları................................................................................................................. 475

IV. Kamu Kurumlarının “Kamuya Yararlı Kurumlar”dan Ayrılması......................... 477

1. Kanun Koyucunun İradesi............................................................................................. 478

2. Göstergeler Demeti........................................................................................................ 478

a) kurumun kökeni ....................................................................................................... 478

b) Kurum Üzerindeki Denetim..................................................................................... 478

c) Kamu Gücü Ayrıcalıkları ........................................................................................ 479

Kamu Hizmeti Kriteri Belirleyici Değildir................................................................... 479

V. Kamu Kurumlarının Çeşitleri...................................................................................... 480

A. İdarî Kamu Kurumları................................................................................................... 480

B. İktisadî Kamu Kurumları.............................................................................................. 481

1. Türleri....................................................................................................................... 482

a) İktisadî Devlet Teşekkülleri  (İDT)..................................................................... 482

b) Kamu İktisadî Kuruluşları  (KİK)....................................................................... 482

c) Müesseseler........................................................................................................ 482

d) Bağlı Ortaklıklar  ................................................................................................. 483

e) Kamu İştirakleri.................................................................................................. 483

2. KİT’lerin Özellikleri................................................................................................. 483

C. Sosyal Kamu Kurumları................................................................................................ 484

D. Bilimsel, Teknik ve Kültürel Kamu Kurumları............................................................. 485

E. Düzenleyici ve Denetleyici Kamu Kurumları: Bağımsız İdarî Otoriteler...................... 485

1. Yeri, Tanımı, Örnekler.............................................................................................. 486

İdarî Teşkilât İçinde Yerleri .................................................................................... 486

Tanım ..................................................................................................................... 486

A.B.D., İngiltere ..................................................................................................... 486

Fransa ..................................................................................................................... 486

Türkiye .................................................................................................................. 487

2. Bağımsız İdarî Otoritelerin Ortak Özellikleri........................................................... 487

a) Faaliyet Konuları................................................................................................ 487

b) Devlet Adına Çalışma ......................................................................................... 487

c) İcraî Karar Alma Yetkisi..................................................................................... 488

d) Yargısal Değil, İdarî Nitelik................................................................................. 488

e) Kararlarının Yargı Denetimine Tâbi Olması........................................................ 489

f) Kamu Tüzel Kişiliği............................................................................................ 489

g) Kamu Kurumu Olma........................................................................................... 490

h) Bağımsızlık Özelliği............................................................................................ 491

i) Vesayet Denetimine Tâbi Olabilme..................................................................... 491

j) Müeyyide Uygulama Yetkisi.............................................................................. 493

k) Düzenleme Yetkisi.............................................................................................. 493

VI. Kamu Kurumu Niteliğinde Meslek Kuruluşları....................................................... 493

A. Ortak Özellikleri........................................................................................................... 494

1. Türkiye’de meslek kuruluşları, “kamu kurumu niteliğinde  kuruluşlar”dır............... 493

2. Türkiye’de meslek kuruluşları kamu tüzel kişiliğine sahiptirler............................... 493

3. Bazı kamu gücü ayrıcalıklarına sahiptirler................................................................ 495

4. Kanunla kurulurlar.................................................................................................... 495

5. Organları kendi üyeleri arasından seçilir................................................................... 495

6. “Zorunlu üyelik " esasına dayanırlar......................................................................... 496

7. Kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar. .................................................. 497

8. Özel bütçelidirler. .................................................................................................... 497

9. Özerktirler. .............................................................................................................. 498

10. Vesayet denetimine tâbidirler................................................................................. 498

11. İç kuruluş ve işleyişleri özel hukuka tâbidir........................................................... 498

12. Personeli özel hukuka tâbidir................................................................................. 498

B. Meslek Kuruluşların Görev ve Yetkileri....................................................................... 499

1. Devlete Yönelik Olarak: Mesleği Temsil Etme Görevi............................................ 499

2. Mesleğe Yönelik Olarak: Mesleğin İç Disiplinini Sağlama....................................... 499

a) Düzenleme Yetkisi ............................................................................................. 499

b) Mesleğin Yürütülmesini Denetleme Yetkisi ...................................................... 499

c) Disiplin Yetkisi .................................................................................................. 499

C. Meslek Kuruluşları Hakkında Eleştirilerimiz................................................................ 500

1. Meslek Kuruluşlarının “Kamu Kurumu Niteliğinde Kuruluş” Olmalarının Eleştirisi...... 500

2. Meslek Kuruluşlarının “Kamu Tüzel Kişisi” Olmalarının  Eleştirisi....................... 500

3. Meslek Kuruluşlarının Demokratiklik Açısından Eleştirisi...................................... 502

a) Faşist Kökleri........................................................................................................... 503

b) Korporatist Nitelikleri............................................................................................. 504

 

 

Açıklama için şu kitaplara bakınız:

Kemal Gözler, İdare Hukuku,
Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,
2003,  2 Cilt (2834 sayfa)
[Tanıtım ve Bazı Bölümler] 		Kemal Gözler, İdare Hukuku
Dersleri, Bursa, Ekin Kitabevi
Yayınları, 2002,  XVI+672 s.
[Tanıtım ve Bazı Bölümler]		 Kemal Gözler, İdare Hukukuna
Giriş, Bursa, Ekin Kitabevi
Yayınları, 2005,  XVI+304 s.
 [Tanıtım ve Bazı Bölümler]

A

Editör: Kemal Gözler

E-Mail: kgozler@hotmail.com

Ana Sayfa: www.idare.gen.tr